Osoby piszące mogą przesłać nam „tekst nie-opcyjny”. Nie płacimy za teksty, ale informujemy autorów o odrzuceniu, bądź akceptacji. Teksty w formacie rtf. podpisane własnym imieniem i nazwiskiem (lub inicjałami) prosimy przysyłać na adres redakcji. Nie wymagamy określonej długości, ale życzliwiej patrzymy na teksty krótkie. Nie życzliwie patrzymy natomiast na plagiaty i teksty, które można już znaleźć w sieci. Ambitnych zachęcamy do polemiki z „tekstami opcyjnymi”.

Redakcja Opcji nie redaguje tekstów zamieszczanych na tej stronie. Każdy natomiast kto ma coś mądrego do powiedzenia może je skomentować.

Artykuły na stronie chronione są prawem autorskim.    

 

„Krzyk Algierii”

 

Tłumaczona na 21 języków Assia Djebar, w Polsce znana jest wąskiej rzeszy czytelników. Pierwsza publikacja – opowiadanie Poćwiartowana kobieta – ukazała się w 2003 w „Literaturze na świecie”. Druga to Oran, martwy język zbiór siedmiu opowiadań prezentujących rzeczywistość świata algierskich kobiet, które autorka spotkała latem 1996 roku w Paryżu.

Oran, martwy język jest tytułowym opowiadaniem pisanym bólem, pełnym krzyku, krwi, pasji i brutalności. W zasadzie przedstawiona historia na pozór nie ma w sobie nic niezwykłego: oto algierska kobieta w obliczu śmierci swej „przybranej matki”, to znaczy cioci od strony matki, pisze list do swojej przyjaciółki Oliwi, w którym przedstawia, w jaki sposób zginęli jej rodzice. Jednakże to opowiadanie w całej swej prostocie relacji, braku chronologii odkrywa dramatyczne doświadczenie 10 letniej dziewczynki wobec śmierci rodziców, a także bardzo silną strukturę podwójną. Kobieta żyje na pograniczu kultur: francuskiej (a w zasadzie należałoby powiedzieć europejskiej) i algierskiej, dlatego też podróżuje między Oranem, a Paryżem, ten pierwszy jest martwym, wymytym miastem zapomnienia, ten drugi jest miejscem poszukiwań i wspomnień żywych-martwych rodziców.

U Djebar widoczna jest różnorodność podejmowanej problematyki, kolejne opowiadanie to Powroty, bez powrotów historia relacji stosunków patriarchalnych i podległości jednej z bohaterek Urdijji relacjonowanej przez młodą nauczycielkę. Czy też opowiadanie Gorączka w oczach dziecka, gdzie Djebar na tle wydarzeń snuje refleksje na temat języka i tożsamości. W Zamachu podejmuje zagadnienia wolności słowa i bezsensowności śmierci. Natomiast rys kultury arabskiej bardzo widoczny jest w opowiadaniu Poćwiartowana kobieta, którego właściwą kanwą jest Opowieść o trzech jabłkach pochodząca z Księgi tysiąca i jednej nocy, spleciona z opowieścią o współczesnej kobiecie Atice, nauczycielce języka francuskiego.

Na tym kończy się pierwsza cześć książki, zatytułowana „Algieria, między tęsknotą, a śmiercią…”, i rozpoczyna druga będąca swoistą podróżą „Między Francja a Algieria”, gdzie szczególnie ważne stają się problemy tożsamości i funkcjonowania na pograniczu kilku kultur. Djebar porusza kwestie języka lub raczej należałoby powiedzieć języków, „ponieważ w kulturze algierskiej współistnieją trzy języki”, bowiem „(…) naród to cała gama języków, tym bardziej jest to prawdziwe w odniesieniu do Algierii” – wyznaje autorka. Chodzi tutaj szczególnie o: język francuski – który jest językiem jej intymnego pisarstwa, a zarazem językiem edukacji i najeźdźców Algierii, język berberyjski – który jest językiem jej babci i językiem poszukiwania własnych korzeni oraz arabski – „ze swoją dwugłosowością, swoim aspektem popularnym i swoim aspektem literackim”, który jest językiem pragnienia i emocji. Dodatkowo należałoby uwzględnić również język ciała, który w pisarstwie Djebar przybiera szczególną rolę.

Bogactwo tej prozy tkwi w poetyce tekstu ukazującego emocje takie jak ból, cierpienie, pożądanie czy też miłość, które następnie skonfrontowane zostają z brutalną rzeczywistością Algierii. Jednakże Djebar pomiędzy wierszami swojej prozy stawia również ważne pytania o: język, autobiografizm, „ja”, ciało, kobiecość, krew, pamięć i niemożliwość zapisu…

Tematyka opowiadań Assi zbliża tę książkę jak twierdzi Mohamed Berkani „ku cmentarzowi. Żyjących i umarłych. Zombi. Żyjący pozostają w zawieszeniu (pomiędzy), a umarli nie pozostają tam nigdy całkowicie.” Dlatego znaczące stają się zakrzepłe ślady krwi, pióra maczanego w ranach i cierpieniu tysiąca algierskich kobiet. Wysychające na chwilę by odrodzić się w następnej lekturze, zapisać ślad cierpienia, bólu i tej permanentnej niemożliwości właściwego go oddania. Bowiem krew nie wysycha w języku…

Piękna, brutalna, tragiczna i poetycka – tak zwykło się mówić o prozie Assi Djebar, autorce wydanego w 2007 roku zbioru nowel Oran. Martwy język. Niestety te przymioty doskonałej literatury światowej dostępne są czytelnikowi polskiemu dopiero po 10 latach od publikacji francuskiej. Nie wspomnę już nawet o fakcie, że to dopiero pierwsze wydanie książkowe dzieł tej pisarki. Należy zauważyć, że to postać-ikona kandydatka do literackiej Nagrody Nobla w 2004. Od 2005 roku Assia Djebar jest członkiem prestiżowej Akademii Francuskiej jako jedna z pierwszych kobiet kręgu kultury Maghrebu.

 

Anna Czubrowska

 

 

 

·         Djebar Assia, Oran, martwy język. Przeł. I. Bacowska. Warszawa. 2007. Wydawnictwo Akademickie DIALOG.

·         Literatura na Świecie „Maghreb”. Warszawa. 2003. nr 11-12.

·         Mohamed Berkani, Assia veut retrouver son Algérie. http://www.assiadjebar.net/violent/oran_algeria.htm (03.03.2008).

---

Komentarzy: 1 zobacz wszystkie dodaj swój komentarz

Teoria względności (lekko poetycka).   21-09-2008 9:25 sfumato